HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG CÁC DỤNG CỤ PHÂN PHỐI THUỐC TRONG ĐIỀU TRỊ BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN…

HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG CÁC DỤNG CỤ PHÂN PHỐI THUỐC TRONG ĐIỀU TRỊ BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH ( COPD) VÀ HEN PHẾ QUẢN

Dụng cụ xịt – hút có vai trò quan trọng trong điều trị Hen & COPD.Chọn lựa đúng đắn loại dụng cụ giúp tăng tỷ lệ tuân thủ điều trị; Hiểu và dùng đúng cách dụng cụ là chìa khóa đảm bảo hiệu quả điều trị

1.Bình hít định liều (MDIs)

Bình hít định liều (MDIs) là thiết bị phun hít cầm tay dùng lực đẩy để phân bố thuốc. MDI có hộp kim loại có áp lực chứa thuốc dạng bột hoặc dung dịch, chất surfactant, propellant. van định liều. Hộp kim loại này được bọc bên ngoài bằng ống nhựa, có ống ngậm.

– Ưu điểm của MDIs: dễ mang theo, khả năng phân bố đa liều, ít nguy cơ nhiễm khuẩn.

– Nhược điểm: cần sự khởi động chính xác và phối hợp tốt giữa động tác xịt thuốc với hít vào. Có thể đọng thuốc ở miệng, họng sau xịt.

1.1Kỹ thuật sử dụng MDI

Hướng dẫn sử dụng bình hít định liều (MDIs)

1.2.Buồng đệm

– Ưu điểm:

+ Giúp cải thiện phân bố thuốc, giảm lượng thuốc dính ở họng và mất vào không khí

+ Hỗ trợ khi bệnh nhân phối hợp kém hoặc khó sử dụng bình hít đơn thuần.

– Nhược điểm: dụng cụ cồng kềnh, diện tiếp xúc với vi khuẩn nhiều hơn, do lực tĩnh điện có thể giảm phân bố thuốc vào phổi.

– Buồng đệm có van: cho phép thuốc ở trong buồng đệm tới khi bệnh nhân hít thuốc vào qua van một chiều, ngăn bệnh nhân thở ra vào buồng đệm, cải thiện việc hít thuốc và thời gian khởi động.

– Cách sử dụng buồng đệm:

+ Lắc bình hít định liều (MDIs) vào buồng đệm.

+ Thở ra hết.

+ Ngậm kín đầu ngậm của buồng đệm.

+ Nhấn bình hít định liều một lần để phóng thích liều thuốc.

+ Hít vào chậm và sâu qua miệng trong 3 – 5 giây.

+ Bỏ buồng đệm ra khỏi miệng.

+ Nín thở 10 giây. Nếu khó hít sâu và nín thở, hãy hít thở bình thường với mỗi lần xịt.

+ Thở lại bình thường. Có thể lặp lại lần thứ hai sau khoảng 30 giây – 1 phút.

1.3.Buồng đệm với mặt nạ: dùng cho trẻ nhỏ dưới 4 tuổi

Kỹ thuật: gần tương tự như trên, chỉ khác là thay vào việc ngậm trực tiếp vào đầu buồng đệm, bệnh nhi hít thuốc qua mặt nạ nối với buồng đệm.

2.Bình hít bột khô (DPI)

Bình hít bột khô (DPI) là thiết bị được kích hoạt bởi nhịp thở giúp phân bố thuốc ở dạng các phân tử chứa trong nang. Do không chứa chất đẩy nên kiểu hít này yêu cầu dòng thở thích hợp. Các DPI có khả năng phun thuốc khác nhau tùy thuộc sức kháng với lưu lượng thở.

Ưu điểm của DPI là được kích hoạt bởi nhịp thở, không cần buồng đệm, không cần giữ nhịp thở sau khi hít, dễ mang theo, không chứa chất đẩy. Nhược điểm là đòi hỏi lưu lượng thở thích hợp để phân bố thuốc, có thể lắng đọng thuốc ở hầu họng và độ ẩm có thể làm thuốc vốn cục dẫn đếngiảm phân bố thuốc. Chú ý khi sử dụng: giữ bình khô, không thả vào nước, lau ống ngậm và làm khô ngay sau hít, không nuốt viên nang dùng để hít.

Các dạng DPI:

+Diskus/Accuhaler

+Turbuhaler

+Handihaler

2.1.Diskus/Accuhaler: Hộp chứa 1 cuộn, dải lá kép có 60 nang, mỗi nang chứa 1 liều thuốc bột. Liều thuốc trong dụng cụ này thay đổi từ 50-500mcg tùy thuộc mỗi sản phẩm. Khi sử dụng, mỗi nang sẽ dịch chuyển vào vị trí và lớp vỏ được xé ra bằng vòng cuộn, khí hít vào đi qua nang đã bị chọc thủng giúp phân bố thuốc.

Cách sử dụng:

– Cầm ngang dụng cụ.

– Gạt cần quay sang phải cho đến khi nghe tiếng click để bộc lộ núm ngậm.

– Gạt đòn bẩy sang phải cho đến khi nghe tiếng click để nạp 01 liều thuốc.

– Ngồi thẳng lưng hoặc đứng, thở ra hết.

– Ngậm kín miệng quanh ống ngậm.

– Hít vào sâu và đều.

– Đưa dụng cụ ra khỏi miệng, nín thở trong 10 giây để thuốc khuếch tán vào sâu trong phổi, sau đó thở ra.

b.Turbuhaler: ống hít có bộ đếm liều hiển thị chính xác lượng thuốc còn lại. Nếu không có bộ đếm liều, kiểm tra chỉ thị đó ở cửa sổ bên của thiết bị, khi thấy vạch đỏ là còn khoảng 20 liều.

Cách sử dụng:

– Giữ turbuhaler ở vị trí thẳng đứng. Vặn và mở nắp đậy ống thuốc.

– Xoay phần đáy qua bên phải cho đến khi nghe tiếng “click”, sau đó vặn ngược về vị trí ban đầu.

– Ngồi thẳng lưng hoặc đứng.

– Thở ra hết.

– Ngậm kín ống thuốc, hít vào bằng miệng mạnh, sâu đến khi không hít thêm được nữa.

– Lấy ống thuốc ra, ngậm miệng lại, nín thở trong 10 giây để thuốc khuếch tán vào sâu trong phổi, sau đó thở ra (nếu cần hít lần nữa thì làm lại các bước trên).

– Đậy nắp ống thuốc lại.

c.Handihaler

Cách sử dụng:

  1. Mở nắp chống bụi bằng cách ấn mạnh vào nút bấm (màu xanh).
  2. Sau khi mở nắp chống bụi, lật phần nắp ngậm lên.
  3. Lấy một nang thuốc trong vỉthuốc (ngay trước khi sửdụng) và đặt nang thuốc vào ngăn trung tâm của Handihaler.

Cách lấy một nang thuốc:

–  Tách rời một hàng thuốc dọc theo đường vạch sẵn.

–  Lấy viên thuốc ngay trước khi sửdụng: Kéo lớp vỏnhôm đến đúng vạch STOP (khi nhìn

thấy hoàn toàn một viên thuốc). Nếu bóc quá vạch, làm lộviên thuốc thứ2 ra ngoài ánh

sáng thì phải bỏviên này đi.

–  Lấy viên thuốc ra khỏi vỏ.

  1. Đóng nắp ngậm đến khi nghe tiếng “tách”, giữnguyên nắp chống bụi mở.
  2. Giữ dụng cụHandihaler ở vị trí thẳng đứng, nắp ngậm hướng lên trên, ấn mạnh nút bấm (màu xanh) một lần rồi thảtay. Lần nhấn nút này sẽ làm đục thủng nang thuốc và giải phóng thuốc trong nang.
  3. Thở ra tối đa. Chú ý: Không bao giờ được thở vào nắp ngậm.
  4. Ngậm kín nắp ngậm của Handihanler. Giữ đầu thẳng, hít vào chậm và sâu, với mức độ đủ để cảm nhận được viên thuốc rung. Hít sâu tối đa đểkhí tràn vào phổi sau đó giữhơi thở càng lâu càng tốt, sau đó rút dụng cụHandihaler khỏi miệng. Thởbình thường, rồi lại tiếp tục lặp lại bước 6 và 7, cho đến khi hít hết thuốc trong nang.
  5. Mở nắp ngậm. Vứt phần vỏcòn lại của nang thuốc bằng cách dốc Handihanler. Đóng nắp ngậm và nắp chống bụi, giữ lại Handihaler để sử dụng tiếp.

Rửa dụng cụ: Rửa Handihaler một lần mỗi tháng. Mở nắp chống bụi, nắp ngậm, sau đó mởphần đế đựng thuốc bằng cách đẩy mạnh nút bấm (màu xanh). Rửa toàn bộdụng cụbằng nước ấm để loại sạch phần bột còn sót lại. Mởnắp chống bụi, nắp ngậm và đế đựng thuốc, lau khô dụng cụbằng khăn giấy khô hoặc phơi khô tự nhiên ngoài ánh sáng

  1. Khí dung

– Máy khí dung là thiết bị chuyển dung dịch thuốc thành dạng phun để tối ưu hóa sự lắng đọng thuốc ở đường hô hấp dưới. Các thuốc có thể sử dụng dưới dạng khí dung bao gồm corticosteroid, thuốc giãn phế quản, thuốc kháng cholinergic, kháng sinh, thuốc làm loãng đờm. Có 2 dạng máy khí dung là dạng khí nén và siêu âm.

– Ưu điểm: sử dụng cho bệnh nhân yếu hoặc không thể sử dụng thuốc dạng xịt, hít; có thể không cần bệnh nhân phối hợp, cho phép dùng liều thuốc lớn hơn. Nhược điểm: cồng kềnh, thời gian cài đặt và sử dụng lâu hơn, giá thành cao hơn, có thể cần nguồn khí nén hoặc oxy (với máy phun tia).

– Các dụng cụ bao gồm: bộ nén khí, ống đựng thuốc, ống ngậm hoặc mask và dụng cụ đo liều thuốc.

Cách sử dụng:

– Đặt trên mặt phẳng.

– Lắp các bộ phận của máy và cắm nguồn điện.

– Rửa tay.

– Dùng ống nhỏ giọt hoặc ống tiêm sạch để lấy một lượng nước muối sinh lý 0,9% (theo liều lượng đã được bác sĩ quy định) cho vào cốc đựng thuốc. Nếu dùng loại thuốc đã pha sẵn thì không cần dùng nước muối.

– Dùng ống nhỏ giọt hoặc ống tiêm sạch để lấy một lượng thuốc (theo liều lượng đã được bác sĩ quy định) cho vào cốc đựng thuốc cùng với nước muối. Có thể dùng loại đã phân sẵn từng liều nhỏ trong ống nhựa. Đóng nắp.

– Gắn phần đầu của ống đựng thuốc với ống ngậm hoặc mask.

– Gắn phần cuối của ống đựng thuốc với ống nối phần nén khí.

– Đặt mặt nạ lên mặt và chỉnh dây cho mặt nạ áp sát vừa khít (hoặc đưa ống ngậm vào miệng).

– Bật máy và kiểm tra xem thuốc có được phun ra không.

– Thở chậm và sâu bằng miệng (hít vào sâu, ngưng lại 1-2 giây rồi thở ra) cho đến khi hết thuốc trong cốc đựng, khoảng 10-20 phút.

– Trong khi khí dung định kỳ theo dõi đáp ứng của bệnh nhân để kịp thời phát hiện các bất thường.

– Dừng máy ngay khi không thấy khí phun ra.

– Các tác dụng phụ tại chỗ khi sử dụng máy khí dung: ho, khàn giọng, nhiễm nấm vùng hầu họng, kích thích niêm mạc hầu họng hoặc kích thích da mặt nếu sử dụng mặt nạ. Do đó khi sử dụng mask cần lắp vừa khít và sau khí dung nên súc miệng sạch.

– Sau khi dùng: Tháo mặt nạ hay ống ngậm, cốc đựng thuốc ra khỏi ống dẫn nhựa. Rửa mặt nạ, ống ngậm, cốc dựng thuốc dưới vòi nước, để khô. Lắp trở lại vào ống dẫn rồi mở công tắc cho máy chạy khoảng 10-20 giây để làm khô phía trong. Bầu khí dung, mặt nạ, ống ngậm, dây nối với máy khí dung là các dụng cụ dùng riêng cho từng bệnh nhân. Không được dùng chung để tránh lây nhiễm từ bệnh nhân này sang bệnh nhân khác.

 

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *